در قرآن کریم از ریشه امن بیست و هشت فقره اشتقاق لفظی موجود است که از میان آنها پانزده تا به معنای امن ، در امان بودن یا داشتن ، ایمن بودن ، آرامش بخش ،امن و آسایش ، آسودگی خاطر ، محل امن ، مورد نظر نگارنده است .

امروز در فضای عمومی کشورمان از امنیت ملی ، امنیت اجتماعی ، امنیت اخلاقی فراوان سخن به میان می آید و بسامد تکرار و کاربرد واژه امنیت مثلاً کمتر از بسامد تکرار واژه هدفمندی نیست ، بسا بیشتر هم باشد .

خاطرم هست که در سالهای دهه شصت که ادبیات توسعه و بویژه توسعه روستایی جایی برای خود در مجموعه جهاد سازندگی باز کرده بود ، در یکی از سمینارهایی که پیرامون توسعه روستایی بصورت سالانه برگزار می شد ، آقای رسول لاهیجانیان معاون وزیر جهاد سازندگی در جمع بندی نهایی به آیه ای از قرآن مجید ( نحل 112 ) تمسک جست که از آن ایام همواره در ذهن حقیر حضور داشته است که به آن رجوع خواهم داشت .

این مشتقات پانزده گانه در بیست و چهار سوره مبارکه و در چهل و یک آیه آمده است . از این آیات ، چهار آیه را مد نظر خواهم داشت :

1-     سوره بقره آیه 126 . " و چون ابراهیم گفت : پروردگارا این سرزمین را شهری امن گردان و مردمش را – هرکس از آنان که به خدا و روز بازپسین ایمان بیاورد – از فراورده ها روزی بخش ، فرمود : ولی هرکس کفر بورزد اندکی برخوردارش می کنم ، پس اورا با خواری به سوی عذاب آتش می کشانم ، و چه بد سرانجامی است . "

2-     سوره نحل آیه 112 . و خدا شهری را مثل زده است که امن و امان بود و روزیش از هزسو فراوان می رسید ، پس نعمت های خدا را ناسپاسی کردند و خدا هم به سزای آنچه انجام می دادند طعم گرسنگی و هراس را به مردم آن چشانید .

3-     سوره قصص آیه 57 . و گفتند : اگر با تو از هدایت پیروی کنیم ، از سرزمین خود ربوده خواهیم شد . آیا آنان را در حرمی امن جای ندادیم که محصولات هرچیزی – که رزقی از جانب ماست – به سوی آنان سرازیر می شود؟ ولی بیشترشان نمی دانند .

4-     سوره سبا آیه 18 . و میان آنان و میان آبادانیهایی که در آنها برکت نهاده بودیم شهرهای متصل به هم قرار داده بودیم و میان آنها مسافت را به اندازه مقرر داشته بودیم . در این راه ها شبان و روزان آسوده خاطر بگردید .

امروز در ادبیات مربوط به امنیت از امنیت اقتصادی سخنی – به همین عنوان – در میان نیست . البته در خطبه های نماز جمعه آیت الله هاشمی رفسنجانی در دهه شصت مفهوم مخالف آن تحت عنوان تروریسم و تروریست اقتصادی چندین بار مطرح گشت و علی القاعده از مفهوم مخالف می توان به مفهوم امنیت اقتصادی دست یافت و فضل تقدم ایشان در این باب استثنایی قاطع است .

در آیات پیش گفته،هرجا امنیت جانی و مالی ذکر شده بلافاصله فراوانی رزق و نعمت یاد شده است.یعنی اولین پیامد بلاواسطه امنیت رونق است.حالا به ارتباط متقابل اقتصاد و امنیت( از ناحیه کارکرد سیاست)کاری ندارم که مثلاً کسی بگوید وضعیت اقتصادی است که وضعیت سیاسی( و به تبع آن امنیتی )را شکل می دهد و بحث زیربنا و روبنا و الخ .

جنبه دیگری که درآیات پیش گفته مطرح است کفران نعمت توسط مردم است که مجالی دیگر می طلبد.آنچه مهم است ارتباط وثیق میان امنیت و وضعیت اقتصادی است.امنیت بیشتر باید به رزق و روزی و رونق بیشتر منجر شود و به عکس چنانچه تضییقاتی در وضعیت معیشت مردم ایجاد شود کارآمدی عملکرد در حوزه دیگر به چالش کشیده می شود.اینجا بحث از برنامه ریزی و تلاش های دولتمردان نیست که خود قصه ای درازدامن است بلکه هدف از طرح این مطلب اشاره به نمادسازی در فضای عمومی کشور است.بقول ظریفی ما در این مملکت دچار پدیده ای شده ایم به نام تقابل نماد و نهاد.یعنی هرچه که نهادهای متولی در باب کاری فعال نیستند در عوض نمادی برای آن کار ایجاد و پیرامون آن بحث بسیار می شود.نمونه؟مثلاً روز معلم و روز کارگر . خودتان می بینید چقدر به این نمادها پرداخته می شود ولی کو نهادهایی که کاری بکنند در خور آن؟